Η αναπαράσταση του Αμερικανικού περιθωρίου δεν θα ήταν όπως την γνωρίζουμε, αν δεν υπήρχε ο Τζιμ Τζάρμους, ο οποίος σε ηλικία 73 ετών κέρδισε την πρώτη του διάκριση, συγκεκριμένα τον  Χρυσό Λέο­ντα στο 82ο Φεστι­βάλ Κινη­μα­το­γράφου της Βενε­τίας.

Ο ασπρόμαυρος Τζάρμους, με τις εκπληκτικές μουσικές και τον Τομ Ουέιτς συχνά στο πλευρό του, έχει φτιάξει ένα δικό του κινηματογραφικό οικοσύστημα, που δεν εστιάζει στην πλοκή αλλά στην ατμόσφαιρα και στους χαρακτήρες. Καταφέρνει να βρει νόημα στις μικρές στιγμές της καθημερινότητας που περνάνε απαρατήρητες, αναδεικνύνοντας την σαγήνη, ως το σημείο που μπορεί να προσδώσει τελικά νόημα.

«We all scream for ice cream» έλεγε ο Μπενίνι στο «Down by law», μια ασπρόμαυρη ταινία για τρεις άντρες που γνωρίζονται στη φυλακή στη Νέα Ορλεάνη και τελικά δραπετεύουν μαζί: ένας DJ (John Lurie), ένας νταβατζής (Tom Waits) και ένας εκκεντρικός Ιταλός (Roberto Benigni). Με ελάχιστη πλοκή αλλά έντονη ατμόσφαιρα, η ταινία εστιάζει περισσότερο στις μεταξύ τους σχέσεις, στην παράξενη φιλία που αναπτύσσουν και στο χιούμορ που προκύπτει από τις διαφορές τους

Ο μεγάλος σκηνοθέτης πρόσφατα παραχώρησε συνέντευξη στη Guardian για την τελευταία του ταινία της οποίας τα γυρίσματα διήρκησαν 7 χρόνια.

«Δουλεύω έτσι: διαλέγω πρώτα τους ηθοποιούς και μετά γράφω γρήγορα. Ο σκηνοθέτης, 73 ετών, μιλά μέσω βιντεοκλήσης από ένα δωμάτιο γεμάτο βιβλία στη Νέα Υόρκη για να προωθήσει τη νέα του ταινία Father Mother Sister Brother ατην οποία πρωταγωνιστούν, μεταξύ άλλων, ο Adam Driver, η Mayim Bialik, η Cate Blanchett, η Vicky Krieps και η Charlotte Rampling., η οποία κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας πέρσι. Έχει τη γνώριμη εικόνα του: γλυπτά λευκά μαλλιά, φιμέ γυαλιά, μαύρα ρούχα και μια ανεπαίσθητη, σχεδόν ακούσια, έκφραση στο πρόσωπο.

Συνεργάζεται συχνά με τους ίδιους ηθοποιούς και δημιουργούς. Η Μπλάνσετ λέει ότι «παρατηρεί πράγματα που οι άλλοι δεν βλέπουν και αναδεικνύει το παράξενο στους ανθρώπους». Παρότι θεωρείται «κουλ», ο ίδιος αποφεύγει τέτοιους χαρακτηρισμούς. Ο Στίβ Κούγκαν αποκαλεί τη συνεργασία τους σημείο αναφοράς.

Όταν το Φεστιβάλ Καννών απέρριψε την ταινία, την πήγε στη Βενετία  και κέρδισε. «Δεν πιστεύω στον ανταγωνισμό στην τέχνη», λέει, αν και χάρηκε όταν οι υπάλληλοι στο αεροδρόμιο τον αποθέωσαν».

Stranger Than Paradise (1984)

Η ταινία-ορόσημο του Jim Jarmusch θεωρείται θεμέλιο του αμερικανικού ανεξάρτητου σινεμά των ’80s. Με σχεδόν μινιμαλιστική δομή και ασπρόμαυρη αισθητική, ακολουθεί έναν νεαρό στη Νέα Υόρκη, την άφιξη της ξαδέρφης του από την Ευρώπη και ένα ταξίδι προς τη Φλόριντα που εξελίσσεται χωρίς κλασική δραματική κορύφωση. Η ταινία ξεχωρίζει για τον αργό ρυθμό, τη χρήση της σιωπής και το deadpan χιούμορ, αποτυπώνοντας την αίσθηση αποξένωσης και τη «στασιμότητα» της καθημερινότητας με έναν σχεδόν ποιητικό τρόπο.

Mystery Train (1989) 

Το Mystery Train, γυρισμένο στο μεταίχμιο της δεκαετίας του 80,υιοθετεί μια ανθολογική δομή, αφηγούμενος τρεις διαφορετικές ιστορίες που εκτυλίσσονται στο Μέμφις, όλες συνδεδεμένες μέσω του ίδιου ξενοδοχείου και της πολιτισμικής σκιάς του Έλβις Πρίσλει. Η ταινία εξερευνά τη συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών και ανθρώπων που κινούνται παράλληλα χωρίς να συναντιούνται ουσιαστικά, ενώ συνδυάζει μελαγχολία και λεπτό χιούμορ. Καταφέρνει με αυτή τη ταινία να στήσει ένα παιχνίδι μεταξύ τύχης και σύμπτωσης, ενώ αποτυπώνει τις πιο μικρές όψεις μιας τεράστιας χώρας που φαίνεται να αλλάζει ραγδαία.

Dead Man (1985)

Το Dead Man αποτελεί μια από τις πιο ποιητικές και σκοτεινές στιγμές του Jarmusch. Πρόκειται για ένα αντι-γουέστερν σε ασπρόμαυρη φωτογραφία, με τον Johnny Depp στον ρόλο ενός λογιστή που καταλήγει φυγάς στην Άγρια Δύση. Η ταινία μετατρέπεται σταδιακά σε ένα υπαρξιακό, σχεδόν ονειρικό ταξίδι προς τον θάνατο και την πνευματική μεταμόρφωση, με έντονη χρήση συμβολισμών και ποιητικού λόγου (συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας του μουσικού Neil Young στη μουσική). Το Dead Man ξεχωρίζει για την ατμοσφαιρική του δύναμη και την αποδόμηση του κλασικού αμερικανικού μύθου της Δύσης.

Paterson (2016)

Η ταινία  αυτή παρακολουθεί μια εβδομάδα από τη ζωή ενός οδηγού λεωφορείου στο Πατερσον του Νιου Τζέρσεϊ, τον οποίο υποδύεται ο Adam Driver. Με εξαιρετικά χαμηλούς τόνους και σχεδόν χωρίς «κλασική» πλοκή, η ταινία εστιάζει στην καθημερινή ρουτίνα του ήρωα, που γράφει ποιήματα, παρατηρεί τον κόσμο γύρω του και ζει μια απλή αλλά εσωτερικά πλούσια ζωή. Με μαεστρία, δείχνει πως τα πράγματα νοηματοδοτούνται υπό την προσοχή το βλέμματος, και μπορούν να αποκτήσουν μια ποιητική διάσταση.

Πηγή: https://www.koutipandoras.gr/